BAHAiLiK-BAHAiYYE
Bahâullah Mirza Hüseyin Ali Nuri (1817-1892)'nin kurdugu batil bir mezhep.
Bâb lâkabiyla taninan Mirza Ali Muhammed 1844 yili Mayis ayinda insanliga yeni bir haber getirdigini bildirip, Bâbilik* mezhebini kurdu. Devlet güclerine baskaldirmalari sonucu Bâbilerin bircoklari öldürüldü. Bâb Mirza Ali Muhammed 1850 yilinin Temmuz ayinda irtidat sucuyla Tebriz'de kursuna dizildi.
Bâb'in yakinlarindan oldugunu ileri süren Mirza Hüseyin Ali, Bâb tarafindan haber verilen ve zuhur edecegi bildirilen kisinin kendisi oldugunu aciklayip, bu mezhebi Bahâilik adiyla yeniden faaliyete gecirdi.
Bâbilerin iran sahi Nasirûddin'e karsi giristikleri bir suikast tesebbüsünden sonra Mirza Hüseyin Ali iran'da tutunamayinca, Osmanlilar'a sigindi. Bir müddet Edirne'de ikamet etti. Burada sapik inanclarini yaymaya calisinca Akka'ya sürgün edildi.
Bahâullah, davet ettigi dinin yeni bir din oldugunu, Allah'in kendisine hulûl ettigini ve her seyi kendisine vahyettigini iddia ediyordu. Bu inanc ve mezhebini "el-Kitâbü'l-Akdes" adini tasiyan eserinde topladi. Kendisinin gaybi bildigini söyler ve vuku bulacak bir takim haberler verirdi. Ölümünden sonra büyük oglu Abbas, Misir, Avrupa ve Amerika'yi dolasarak gezdigi yerlerde Bahâîligi yaymaga calisti.
Bahâîlik üzerinde Babîligin, Bâtinîligin, Hurûfîligin ve Hristiyanligin acik etkileri görülmektedir. Bahâîligin temel ilkesi genel bir dilin konusulmasi ve genel bir yazinin kullanilmasidir. Din birligi esas olup dünya tek vatan, insanlar da bu vatanin vatandasidir. Vahiy süreklidir. Kimseye kötülük yapmamak, mütevâzi olmak sarttir. Dünya barisinin saglanmasi zorunludur. Haksizligi önlemek icin haksizlik yapana karsi bütün insanlarin birlesmesi gerekmektedir. Kadinlarin hak ve hukukunu gözetmek esastir.
Her Bahâî bir defaya mahsus olmak üzere malinin 19/1'ini vergi olarak cemaate öder. iki kadindan fazlasiyla evlenmek yasaktir. Bosanma asla caiz degildir. Ancak eslerden biri kadinlik veya erkeklik görevini yapamiyorsa o zaman bosanmak mümkündür. iddet beklemek gibi bir sart söz konusu degildir. Bosanan bir kadin hemen ertesi gün evlenebilir. Cenaze namazlari disinda cemaatle namaz kilmak yoktur. ibadet icin müslümanlar gibi abdest alirlar.
Ayrica cünüplük icin de yikanirlar. ibadet icin kibleleri Hayfa sehridir. Günde üc defa ibadet edilir. Yilda ondokuz gün oruc tutarlar. Bu oruclari islâm'da oldugu gibi degil, sadece bir perhizden ibarettir. Hac ibadetine benzer ve yalniz erkeklere farz olan bir ibadetleri olup adina hacc diyorlar. Bu hacc ibadetlerini de Bahâullah'in Akka'daki mezarini ziyaretle yaparlar. Ayrica bunun belli bir zamani yoktur. Herkesin istedigi zamanda bu ziyaretini yapmasi mümkündür. Bu dinlerinde haram ve helâl isleri kimse tarafindan belirlenmis degildir. Herkes kendi istek ve mantigina göre yasantisini düzenleme hakkina sahiptir.
Bahâî takvimine göre bir yilda ondokuz ay vardir. Her ay ondokuz gündür. Normal yillarin hesaplanmasi 19x19+4 seklinde, artik yillarin hesaplanmasi 19x19+5 seklindedir. Ondokuz günde bir kez ziyafet toplantilari yapilir.
ingiltere, Almanya, isvicre, Türkistan ve Amerika'da Bahâîlik'le ilgili yayinlar yapilmaktadir. Amerika'da iki yilda bir "Bahâî World" (Bahâî Dünyasi) adiyla yayinlanan bir yilliklari vardir.
Avrupa, Amerika, Avustralya ve Asya'nin cesitli ülkelerinde Rûhânî Mahfil adi verilen ve dokuz kisilik bir kuruldan olusan Bahâî dernekleri ve toplanti merkezleri ile Washington da büyük bir mâbedleri vardir. Bahâilik, islâm ülkelerindeki dirilisi, canlanisi önleme amacini tasimaktadir. Emperyalist Bati rejimlerinin ilgi ve destegi de bundan dolayidir.
Bahâîligin genel merkezi isrâil'in Hayfa kentindedir.
