MUSKA
Bazi hastaliklari, kötülükleri ve nazari uzaklastirmak icin boyna asilan veya üstte tasinan yazili kagit; üc köseli sekilde katlanmis sey; üc köseli bir nüsha manalarinda kullanilir.
Muska kelimesinin asli "nüsha"dir. Arapca nüsha'dan Türkceye bu sekilde, degiserek gecmistir. Buna Kuzey Afrika'da "hurz", Dogu Arabistan'da "hamaya", "hafiz" yahutta "maâza", Türkiye'de "muska", "nusha" veya "hamail" denir. Hadis ve fikih kitaplarinda, "rukye" olarak gecmektedir.
Muska, genellikle olasi bir hastaliktan korunmak veya tedavî amaciyle yazilarak tasinir. cogunlukla ücgen biciminde mesin, teneke, gümüs ve altin kalplar icine konarak boyna asilir ya da kola takilir. Dört köseli veya kalp bicimiiide kaplara da konan hamail, bütün islâm dünyasinda yaygin bicimde kullanilmaktadir.
Muskalara yalnizca sûre, ayet, hadis veya bir dua yazildigi gibi, Allah'in, meleklerin, efsanevî kisilerin adlari, anlasilmaz tilsimli sözler, simgeler, yildiz isaretleri, rakamlar, rumuz ve isaretler, insan ve hayvan resimleri ile garip harf sekilleri de yazilip cizilmistir. Sûre, ayet, hadis ve duanin yazildigi muskalar islâm dönemine; digerleri ise, islâm'dan önceki batil inanc ve hurâfelere aittir.
Müslümanlar arasinda muskalara 113. sûre olan Felak, 114. sûre olan Nâs, Yasin, Fâtiha süreleri, Âyetü'l-Kürsi (2/256), Âyetü'l-Ars (9/130), diger cesitli ayet, hadis ve dualar yazilir.
islâm fikhi âlimleri, zarari gideren seyleri üce ayirmislardir: Birincisi, aclik icin ekmek yemek ve susuzluk icin su icmek gibi kesin olanlaridir. ikincisi, tibbî tedâvilerin bir kismi gibi muhtemel (maznûn) olanlardir ve ücüncüsü de, okuyarak tedâvi gibi, etkisi ihtimalli olanlardir. Zarari giderecegi kesin olan seyi kullanmak farz ve onu terketmek haramdir. Muhtemel olani yapmak iyidir. Ancak onu terketmek haram degildir. Ücüncü türünü yapmak da caizdir (Elmalili Hamdi Yazir, Hak Dini Kur'ân Dili, istanbul 1970, IX, 6395 vd.).
Dolayisiyle islâm'a göre nazar, korku ve benzeri bazi psikolojik hastaliklar icin sûre, ayet, hadis ve dualari okumak ve yazip bir yere asmak caiz kabul edilmistir.
Her seyden önce islâm dini, insan sihhâtinin korunmasina ve hastalandigi zaman tedâvî görmesine son derece önem vermistir. Ebu Hureyre, ibn Abbâs ve ibn Mes'ûd'tan rivâyet edildigine göre, birisi Hz. Peygamber (s.a.s)'in huzuruna gelerek, "Ya Rasûlallah, gerektiginde tedâvi olalim mi?" diye sormus. Hz. Peygamber (s.a.s) bu soru üzerine: "Ey Allah'in kullari tedâvi olunuz. Yüce Allah ihtiyarligin disindaki her hastaligin sifâsini da yaratmis" diye buyurmustur (Buhârî, Tib, 1; et-Tirmizî, Tib, 2;)
Ebu Sâîd kanaliyla rivâyet edilen bir hadiste, Hz. Peygamber (s.a.s)'in muavvizeteyn* (Felak ve Nas) sûreleri nazil oluncaya kadar, insan ve cinlerin nazarlarindan Allah'a sigindigi aciklanmaktadir (et-Tirmizî, Tib, 16; ibn Mace, Tib, 33).
Hasta olan bir insanin dua etmesi ve okumasi câiz oldugu gibi, salih kimselere bunu yaptirmak da câizdir. Hz. Aise (r.a)'dan söyle rivâyet edilmistir: Hz. Peygamber (s.a.s) hasta olan akrabalarinin üzerine okuyarak sag eliyle onlari sivazlar ve söyle derdi: "Ey Allah'im, ey insanlarin Rabb'i, su hastaligi götür, sifâ ver, sifâ veren Sensin. Senin verecegin sifâdan baska sifâ yoktur. Hastaligi ortadan kaldiracak bir sifâ ver" (ibn Mace, Tib, 35, 36).
Bu ve benzeri rivâyetlere göre, okuma ve yazma sûreti ile tedâvî caizdir. Ancak bunun icin bazi sartlar vardir. Bu sartlari söyle siralamamiz mümkündür:
1- Okunan ve yazilan sey sûre, ayet, hadis veya manasi anlasilan dua olacak.
2- Manasi bilinmeyen bir takim isim, harf, resim ve isâretler kullanilmayacak. Buna göre, yukarida anlatilan ikinci cesit muskalar islâm'a göre haram ve yasaktir.
3- Tibbi tedâvide oldugu gibi, burada da sifâ verenin yalniz Allah olduguna inanilacak; O'ndan baskasindan hic bir sey umulmayacaktir.
4- Sevdirmek veya nefret ettirmek gibi, tedâvi ile alakasi olmayan seyler icin yapilmayacaktir (Elmalili Hamdi Yazir, Hak Dini Kur'ân Dili, IX, 6397).
Dikkat edilecek diger bir husus da muska yazarken veya yazdirirken, islâm'a muhalif olan her seyden uzak durmak gerekir. Ölcü islâm ve niyet Allah'in rizasi olmalidir.
Âlimlerin cogunlugu, okuma veya yazma yolu ile tedâviden ücret almayi câiz görmüs bunu haram kabul etmemislerdir (et-Tirmizî, Tib, 20; el-Aynî, Umdetu'l-Kari, V, 647). Ancak bunu istismar etmemek gerekir.
Yukaridaki sartlara uygun olarak yazilan muskalari kullanmak ve tasimak (caizin terki ise evlâdir). islâm dini acisindan herhangi bir sakincasi yoktur; fakat bu sartlara aykiri olarak yazilan ve tasinan muskalar, Allah'a ortak kosma (sirk) anlamina geleceginden, kesinlikle yasaklanmis, haram kabul edilmistir.
Nureddin TURGAY
